Self Serviste Selenoid Valf Arızası: Açmıyor, Kapanmıyor, Bobin Yanıyor

Self servis istasyonunda selenoid valf, müşterinin ödediği süreyi suya ve köpüğe çeviren parçadır: süre başlayınca açar, süre bitince kapatır. İki arızası birbirinin tersidir. Açmayan valf müşteriye parasının karşılığını vermez; kapanmayan valf ise suyu ve kimyasalı bedavaya akıtır. Her iki durumda da ilk soru aynıdır: sorun elektrikte mi, valfin kendisinde mi?

Selenoid Valf Nasıl Çalışır?

Selenoid valf (teknik kaynaklarda solenoid valf olarak da geçer), elektrikle kumanda edilen bir musluktur. Üzerindeki bobine gerilim verildiğinde bobin bir manyetik alan oluşturur ve valfin içindeki pistonu çeker; valf açılır. Gerilim kesildiğinde yay pistonu geri iter ve valf kapanır. Self servis hatlarında kullanılan valfler genellikle normalde kapalı tiptedir: elektrik yokken kapalı dururlar.

Valflerin bir kısmı doğrudan etkilidir; piston akış yolunu kendisi açar. Bir kısmı ise pilot kumandalıdır: piston yalnızca küçük bir pilot deliğini açar, asıl açılmayı hat basıncı bir diyafram üzerinden yapar. Pilot kumandalı valfin açılması için hatta belirli bir en düşük basınç farkı gerekir. Besleme basıncı bu değerin altına inerse valf elektrik aldığı hâlde açılmaz.

Önce Ayırın: Elektrik mi, Mekanik mi?

Valf arızasının yarısı valfte değil, valfe giden sinyaldedir. Bu ayrım yapılmadan valf değiştirmek sık yapılan bir hatadır.

Mıknatıslanma basit bir yöntemle anlaşılır: bobin enerjiliyken üzerine bir tornavida ucu yaklaştırılır. Uç bobine çekiliyorsa bobin çalışıyordur. Gerilim ölçümü ise ıslak ortam önlemleri alınarak yetkili bir kişi tarafından yapılmalıdır.

Valf Açmıyor: Süre Başladı, Su Gelmiyor

• Bobine gerilim gelmiyor: Röle, kablo veya süre sayacı valfe sinyal göndermiyor. Valf sağlamdır, kumanda tarafına bakılır.
• Bobin yanmış: Gerilim var ama mıknatıslanma yok. Bobin değiştirilir.
• Piston sıkışmış: Kireç ve kir pistonu yuvasına yapıştırır. Bobin çalışır, tık sesi gelmez, su akmaz. Valf sökülüp temizlenir.
• Giriş süzgeci tıkalı: Valfin girişindeki süzgeç kirle dolmuşsa valf açık olsa da su geçmez.
• Basınç yetersiz: Pilot kumandalı valfte besleme basıncı en düşük çalışma değerinin altındaysa valf açılmaz.

Valf Kapanmıyor: Süre Bitti, Su Akıyor

• Bobin hâlâ enerjili: Süre sayacını kontrol eden röle yapışık kalmış olabilir. Valf doğru çalışıyordur, ona kapan komutu gelmiyordur. Süre tarafındaki arızaları zaman rölesi arızası yazımızda anlattık.
• Conta veya diyafram yırtık: Valf kapanır ama sızdırmazlık sağlanmaz; bölme damlatır ya da ince bir akış sürer.
• Yuvada kir veya kireç: Piston yuvasına tam oturamaz.
• Dengeleme deliği tıkalı: Pilot kumandalı valfin diyaframındaki küçük delik tıkanırsa diyafram kapanma konumuna dönemez.
• Elle açma vidası açık: Bazı valflerde elle açma düzeneği bulunur. Bakım sırasında açık bırakılırsa valf elektrikten bağımsız olarak açık kalır.

Kapanmayan valf hem su hem kimyasal kaybıdır. Bölme onarım bitene kadar kapatılmalıdır.

Bobin Neden Yanar?

• Yanlış gerilim: Bobinin gerilim değeri kumanda gerilimiyle aynı olmalıdır. Düşük gerilimli bir bobin yüksek gerilime bağlanırsa kısa sürede yanar; tersi durumda bobin pistonu çekmez.
• Sıkışmış piston: Alternatif akımla çalışan bobinlerde piston yerine oturmazsa bobin normalden fazla akım çeker ve ısınır. Kireçle sıkışan valf bobini de yakabilir.
• Nem: Bağlantı fişi tam oturmamış veya contası bozulmuş bobine su girer.
• Sürekli enerjili kalma: Röle yapışık kaldığında bobin saatlerce enerjili kalır ve aşırı ısınır.

Yeni bobin eskisiyle aynı gerilimde ve aynı gövdeye uyacak yapıda olmalıdır. Yalnızca bobini değiştirmeden önce pistonun serbest hareket ettiğinden emin olunmalıdır; aksi hâlde yeni bobin de aynı sebeple yanar.

Kireç, Kir ve Kimyasal

Self serviste valf arızalarının büyük kısmı suyun kendisinden gelir. Sert suda kireç, valfin piston yuvasına ve pilot deliklerine birikir. Giriş süzgecinin düzenli temizlenmesi ve sert su kullanılan istasyonlarda su yumuşatma bu arızaları belirgin azaltır.

Köpük ve kimyasal hatlarındaki valflerin conta malzemesi kullanılan kimyasalla uyumlu olmalıdır. Uyumsuz conta şişer veya sertleşir, valf ya açılmaz ya da kapanmaz. Kimyasal değiştirildiğinde bu uyum kontrol edilmelidir.

Kış Önlemi

Valf gövdesinde kalan su donduğunda gövde çatlayabilir. Kış öncesi bölme hatlarının boşaltılması valfleri de korur. Donma sonrası çatlamış bir valf, ilk çalıştırmada kaçak veya hiç açmama olarak kendini gösterir.

Parça ve Teknik Destek

Selenoid valf veya bobin değiştirirken üç bilgi gerekir: bobinin gerilim değeri, valfin bağlantı ölçüsü ve hattın çalışma basıncı. Valfin basınç sınıfı, bağlandığı hattın basıncına uygun olmalıdır. Bu bilgileri iletişim sayfamızdan ilettiğinizde uygun parçayı birlikte belirleyebiliriz.

Bütünleşik self servis üniteleri için jetonlu 200 bar yıkama ve köpük makinesi ile self servis jet köpük makinesi seçenekleri self servis yıkama sistemleri kategorisindedir. Bölmelerde basınç ve köpük şikâyetinin kaynağını ayırmak için self serviste basınç ve köpük şikâyeti yazımıza da bakabilirsiniz.

Bu konuyla ilgili arıza senaryolarımız:

• Program değiştirince köpük veya su gelmiyor
• Süre başladı ama bölmeye su veya köpük gelmiyor
• Süre bitti ama bölmeden su veya köpük akmaya devam ediyor

Sık Sorulan Sorular

Selenoid valf neden açmaz?

Bobine gerilim gelmiyor, bobin yanmış, piston kireçle sıkışmış, giriş süzgeci tıkalı ya da hat basıncı pilot kumandalı valfin açılması için yetersiz olabilir. Önce bobinde gerilim olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Selenoid valf neden kapanmaz?

Röle yapışık kalıp bobini enerjili tutuyor olabilir. Bobin enerjisizse sebep yırtık diyafram, yuvadaki kireç, tıkalı dengeleme deliği veya açık bırakılmış elle açma vidasıdır.

Selenoid valf bobini yandığı nasıl anlaşılır?

Bobinde gerilim olduğu hâlde mıknatıslanma yoksa bobin yanmıştır. Bobin enerjiliyken üzerine yaklaştırılan tornavida ucu çekilmiyorsa bobin çalışmıyordur.

Selenoid valf bobini neden yanar?

En sık sebepler yanlış gerilim, kireçle sıkışan piston, bobine nem girmesi ve yapışık röle yüzünden bobinin saatlerce enerjili kalmasıdır.

Sadece bobin değiştirmek yeterli mi?

Valf gövdesi ve piston sağlamsa yeterlidir. Ancak piston sıkışmışsa yeni bobin de yanar; önce pistonun serbest hareket ettiği doğrulanmalıdır.

Self serviste süre bittiği hâlde su neden akıyor?

Süre bittiğinde bobinde hâlâ gerilim varsa sorun röle veya süre sayacındadır. Gerilim yoksa valf mekanik olarak kapanmıyordur; conta, diyafram ve yuva kontrol edilir.